Najnowsze wyniki badań oraz informacje Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) podają niepłodność jako chorobę społeczną, która dotyczy 10-18% par. Szacuje się, że udział tzw. czynnika męskiego w niepłodności to obecnie 30-40% wszystkich przypadków. Zadania badawcze Zakładu oparte zostały na kompleksowym podejściu eksperymentalnym wobec mężczyzn z niepowodzeniami rozrodu, z uwzględnieniem ich kariotypów, obejmującym charakterystykę zarówno zawartości genetycznej komórek rozrodczych, epigenetycznej i biochemicznej jakości plemnika istotnych dla przebiegu spermatogenezy. Jednoczesna ocena wszystkich parametrów oraz ich wzajemne relacje mogą stanowić bodziec do opracowania nowych testów oceniających zarówno warstwę strukturalną, jak i regulatorową materiału genetycznego plemnika.
Zakład Biologii Rozrodu i Genomiki Gamet
Wybrane projekty badawcze
1. Projekt badawczy NCN nr 2020/38/E/NZ2/00134 (2021-2027)
„Badanie lokalizacji chromosomów w ludzkich plemnikach o różnym stopniu integralności chromatyny oraz różnicach w poziomie markerów epigenetycznych, z uwzględnieniem kariotypów oraz poszczególnych frakcji plemnikowych”
Głównym celem projektu jest odpowiedź na pytanie o to, w jaki sposób lokalizacja poszczególnych chromosomów w jądrze komórkowym plemnika może ulec zmianie/zaburzeniu w zależności od: typu niepowodzeń rozrodu, kariotypu, integralności chromatyny, zmian epigenetycznych DNA/histonów plemnikowych, a także czy istnieją zmiany między członkami tej samej rodziny. Nowatorskim charakterem projektu jest prowadzenie analiz w sposób sekwencyjny na tym samym plemniku, co oznacza, że lokalizacja chromosomów zostanie określona w każdej komórce z osobna, po uprzednim jej scharakteryzowaniu pod kątem: zawartości genetycznej, stanu dojrzałości chromatyny, a także zmian epiznaczników. Wszystkie testy przeprowadzone zostaną z uwzględnieniem frakcji plemnikowych o różnej jakości i cechach biochemicznych.
Okres realizacji: 2021 – 2027
2. Projekt badawczy NCN nr 2015/17/D/NZ5/03442
„Badanie metylacji DNA plemników niepłodnych mężczyzn ze zdiagnozowaną oligozoopsermią”
Kompleksowa charakterystyka plemników mężczyzn z oligozoospermią, obejmuje: (i) ustalenie wzorów metylacji DNA plemnikowego (hipo/hipermetylacja) dla promotorów wybranych genów (panel genów i/lub badanie całego metylomu), (ii) badanie globalnego poziomu metylacji DNA plemnikowego oraz analiza metylacji i acetylacji wybranych reszt lizynowych histonów, (iii) ocenę integralności chromatyny plemnikowej oraz (iv) ocenę poziomu aneuploidii wybranych chromosomów w plemnikach mężczyzn z oligozoospermią.
Okres realizacji: 2016 – 2020
3. Projekt badawczy MNiSW nr NdS-II/SP/0288/2024/01
„Poszukiwanie przyczyn męskiej niepłodności – wysokoprzepustowe badania genomowe populacji polskiej”
Celem projektu jest utworzenie bazy danych wariantów genomowych istotnych dla niepłodnych mężczyzn z populacji polskiej. Zostanie on osiągnięty za pomocą kompilacji metod biologii molekularnej, obejmującej najnowsze metody wysokoprzepustowych badań genomu: sekwencjonowanie całego genomu (WGS), sekwencjonowanie całogenomowe metylomu (WGMS), a także weryfikację wyników na poziomie białka u niepłodnych mężczyzn o obniżonych parametrach nasienia i o prawidłowym kariotypie.
Jednostka finansująca: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Konkurs: Nauka dla Społeczeństwa II
Nr projektu: NdS-II/SP/0288/2024/01
Okres realizacji: 13.06.2024 – 13.06.2027
Dofinansowanie: 1 000 000 PLN
Kierownik projektu: dr hab. Marta Olszewska
Główny wykonawca i współautor projektu: dr Agnieszka Malcher
Strona Projektu: http://www.nieplodnosc-meska.pl
4. Projekt badawczy NCN nr 2024/53/B/NZ5/02183
„Transkryptomika przestrzenna pojedynczych komórek gonady męskiej i żeńskiej – walidacja roli wybranych genów w niepłodności w mysim modelu typu knockout”
Badania in vivo z wykorzystaniem mysiego modelu typu „knockout” pozwolą na poznanie efektu zaburzeń wynikających z obniżonej ekspresji badanych genów lub jej całkowitego braku na przebieg procesu gametogenezy w zależności od płci i etapu rozwoju. Badani oparte są na technice transkryptomiki przestrzennej na poziomie pojedynczych komórek, co pozwoli na poznanie szczegółowego wpływu badanej mutacji na szereg innych genów w gonadzie.
Okres realizacji: 2025 – 2029
Współpraca krajowa i zagraniczna
Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Centrum Nanobiomedyczne
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Uniwersytet Warszawski, Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych w Warszawie
Centrum Kształcenia Podyplomowego w Warszawie
Instytut Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu
Instytut Ginekologii i Położnictwa w Poznaniu
Med.-Polonia Spółka z o.o. w Poznaniu
Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN we Wrocławie
Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN w Warszawie
Jagiellońskie Centrum Terapii Eksperymentalnej, UJ w Krakowie
Pomorski Uniwersytet Medyczny, Zakład Histologii i Biologii Rozwoju w Szczecinie
Szpital Kliniczny Przemienienia Pańskiego Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu
Nagrody i wyróżnienia
Travel grant International Society of Andrology (ISA). 13th European Congress of Andrology (ECA) 2024. Sztokholm, 3-8.09.2024 r.
Travel grant International Society of Andrology (ISA)
The 2022 International Travel Award
za wystąpienie ustne: 'Causative Influence of Tcte1 Knockout on energetic chain transportation, apoptosis and spermatogenesis - implications for male infertility'
2021 Early Stage Investigator registration scholarship, American Society of Andrology, 46th Annual Conference
Stypendium konferencyjne
Nominacja do Polskiej Nagrody Inteligentnego Rozwoju 2020 w kategorii: Naukowiec przyszłości.
Nominacja do Polskiej Nagrody Inteligentnego Rozwoju 2020 w kategorii: Naukowiec przyszłości za realizację projektu pt. „Badanie metylacji DNA plemników niepłodnych mężczyzn ze zdiagnozowaną oligozoospermią”. Materiał na temat laureatki dostępny na stronie: https://rzeczo.pl/blog/2020/07/08/nieplodnosc-to-tez-epigenetyka/