Najnowsze wyniki badań oraz informacje Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) podają niepłodność jako chorobę społeczną, która dotyczy 10-18% par. Szacuje się, że udział tzw. czynnika męskiego w niepłodności to obecnie 30-40% wszystkich przypadków. Zadania badawcze Zakładu oparte zostały na kompleksowym podejściu eksperymentalnym wobec mężczyzn z niepowodzeniami rozrodu, z uwzględnieniem ich kariotypów, obejmującym charakterystykę zarówno zawartości genetycznej komórek rozrodczych, epigenetycznej i biochemicznej jakości plemnika istotnych dla przebiegu spermatogenezy. Jednoczesna ocena wszystkich parametrów oraz ich wzajemne relacje mogą stanowić bodziec do opracowania nowych testów oceniających zarówno warstwę strukturalną, jak i regulatorową materiału genetycznego plemnika.
Zakład Biologii Rozrodu i Genomiki Gamet
Wybrane publikacje
Impact of sperm fractionation on chromosome positioning, chromatin integrity, DNA methylation, and hydroxymethylation level
Graczyk Z, Kostyk J, Pospieszna J, Myślicka Z, Kamieniczna M, Frączek M, Olszewska M, Kurpisz M.
Cell Mol Biol Lett, 2025 Dec 23;30 (1): 146 (37 stron). doi: 10.1186/s11658-025-00830-7IF-10.2 MNiSW-100
Identification of missense DMC1 variants in males with non-obstructive azoospermia.
Ullah N, Pombar C, Hvasta-Gloria R, Berman AJ, Malizio M, Khan MJ, Nazli R, Fatima S, Riera-Escamilla A, Castillo-Madeen H, Malcher A, Olszewska M, Xavier MJ, Lillepea K, Dutta A, Castro CA, Valkna A, Inno R, Orwig KE, Conrad DF, Kurpisz M, Veltman JA, Laan M, Yatsenko AN
J Assist Reprod Genet., 2025 Nov, 42 (11): 3723-3735, Epub 2025 Aug 15. doi: 10.1007/s10815-025-03591-6.IF-2.7 MNiSW-100
Turner syndrome: the promise of fertility via stem cell technology.
Szeliga A, Malcher A, Niwczyk O, Olszewska M, Kurpisz M, Męczekalski B, Adashi EY
Hormones – Int. J Endocr. Metabolism, 2025, 24 (23): 323-332, doi.10.1007/s42000-025-00647-1, Epub 2025 2 Apr, Q3IF-2,5 MNiSW-70
Editorial: Women in applied genetic epidemiology.
Guo Q, Allen-Brady K, Olszewska M
Front Genet 2024, 15: 1508169 doi: 10.3389/fgene.2024.1508169
IF-2.8 MNiSW-100
Searching for causes of infertility: from pathophysiologic mechanisms to therapeutic strategies
Kamieniczna M, Olszewska M, Malcher A, Stokowy T, Gunes S.
Front Genet, 2024 Jun 26;15:1432026. doi: 10.3389/fgene.2024.1432026. eCollection 2024.IF-2,8 MNiSW-100
Effects of Tcte1 knockout on energy chain transportation and spermatogenesis: implications for male infertility.
Olszewska M, Malcher A, Stokowy T, Pollock N, Berman AJ, Budkiewicz S, Kamieniczna M, Jackowiak H, Suszynska-Zajczyk J, Jedrzejczak P, Yatsenko AN, Kurpisz M
Human Reproduction Open, 2024, 2: hoae020, https://doi.org/10.1093/hropen/hoae020IF-8.3 MNiSW-20
Proteomic approach towards identification of seminal fluid biomarkers from individuals with severe oligozoospermia, cryptozoospermia and non-obstructive azoospermia: a pilot study.
Nowicka-Bauer K, Kamieniczna M, Olszewska M, Kurpisz MK
Transl Androl Urol . 2023 Oct 31;12(10):1497-1510. doi: 10.21037/tau-23-130. Epub 2023 Oct 24IF-2.0 MNiSW-70
In vivo versus in silico assessment of potentially pathogenic missense vriants in human reproductive genes.
Ding X, Singh P, Schimenti K, Tran TN, Fragoza R, Hardy J, Orwig KE, Olszewska M, Kurpisz MK, Yatsenko AN, Conrad DF, Yu H, Schimenti JC
Proc Natl Acad Sci USA. 2023 Jul 25;120(30):e2219925120. doi: 10.1073/pnas.2219925120. Epub 2023 Jul 17.IF-11,1 MNiSW-200
Genomic study of TEX15 variants: prevalence and allelic heterogeneity in men with spermatogenic failure.
Quershi S, Hardy JJ, Pombar C, Berman AJ, Malcher A, Gingrich T, Hvasta R, Juong J, Munyoki S, Hwang K, Orwig KE, Ahmed J, Olszewska M, Kurpisz M, Conrad DF, Khan MH, Yatsenko AN
Frontiers in Genetics, 2023, 14: 1134849, str. 1/13, doi: 10.3389/fgene.2023.1134849IF-3.7 MNiSW-100
Epigenetic markers in the embryonal germ cel development and spermatogenesis.
Odroniec A, Olszewska M, Kurpisz M
Basic Clin Androl, 2023, 33: 6; doi: 10.1186/s12610-022-00179-3IF-2.4 MNiSW-70
Pozostałe publikacje
Wybrane projekty badawcze
1. Projekt badawczy NCN nr 2020/38/E/NZ2/00134 (2021-2027)
„Badanie lokalizacji chromosomów w ludzkich plemnikach o różnym stopniu integralności chromatyny oraz różnicach w poziomie markerów epigenetycznych, z uwzględnieniem kariotypów oraz poszczególnych frakcji plemnikowych”
Głównym celem projektu jest odpowiedź na pytanie o to, w jaki sposób lokalizacja poszczególnych chromosomów w jądrze komórkowym plemnika może ulec zmianie/zaburzeniu w zależności od: typu niepowodzeń rozrodu, kariotypu, integralności chromatyny, zmian epigenetycznych DNA/histonów plemnikowych, a także czy istnieją zmiany między członkami tej samej rodziny. Nowatorskim charakterem projektu jest prowadzenie analiz w sposób sekwencyjny na tym samym plemniku, co oznacza, że lokalizacja chromosomów zostanie określona w każdej komórce z osobna, po uprzednim jej scharakteryzowaniu pod kątem: zawartości genetycznej, stanu dojrzałości chromatyny, a także zmian epiznaczników. Wszystkie testy przeprowadzone zostaną z uwzględnieniem frakcji plemnikowych o różnej jakości i cechach biochemicznych.
Okres realizacji: 2021 – 2027
2. Projekt badawczy NCN nr 2015/17/D/NZ5/03442
„Badanie metylacji DNA plemników niepłodnych mężczyzn ze zdiagnozowaną oligozoopsermią”
Kompleksowa charakterystyka plemników mężczyzn z oligozoospermią, obejmuje: (i) ustalenie wzorów metylacji DNA plemnikowego (hipo/hipermetylacja) dla promotorów wybranych genów (panel genów i/lub badanie całego metylomu), (ii) badanie globalnego poziomu metylacji DNA plemnikowego oraz analiza metylacji i acetylacji wybranych reszt lizynowych histonów, (iii) ocenę integralności chromatyny plemnikowej oraz (iv) ocenę poziomu aneuploidii wybranych chromosomów w plemnikach mężczyzn z oligozoospermią.
Okres realizacji: 2016 – 2020
3. Projekt badawczy MNiSW nr NdS-II/SP/0288/2024/01
„Poszukiwanie przyczyn męskiej niepłodności – wysokoprzepustowe badania genomowe populacji polskiej”
Celem projektu jest utworzenie bazy danych wariantów genomowych istotnych dla niepłodnych mężczyzn z populacji polskiej. Zostanie on osiągnięty za pomocą kompilacji metod biologii molekularnej, obejmującej najnowsze metody wysokoprzepustowych badań genomu: sekwencjonowanie całego genomu (WGS), sekwencjonowanie całogenomowe metylomu (WGMS), a także weryfikację wyników na poziomie białka u niepłodnych mężczyzn o obniżonych parametrach nasienia i o prawidłowym kariotypie.
Jednostka finansująca: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Konkurs: Nauka dla Społeczeństwa II
Nr projektu: NdS-II/SP/0288/2024/01
Okres realizacji: 13.06.2024 – 13.06.2027
Dofinansowanie: 1 000 000 PLN
Kierownik projektu: dr hab. Marta Olszewska
Główny wykonawca i współautor projektu: dr Agnieszka Malcher
Strona Projektu: http://www.nieplodnosc-meska.pl
4. Projekt badawczy NCN nr 2024/53/B/NZ5/02183
„Transkryptomika przestrzenna pojedynczych komórek gonady męskiej i żeńskiej – walidacja roli wybranych genów w niepłodności w mysim modelu typu knockout”
Badania in vivo z wykorzystaniem mysiego modelu typu „knockout” pozwolą na poznanie efektu zaburzeń wynikających z obniżonej ekspresji badanych genów lub jej całkowitego braku na przebieg procesu gametogenezy w zależności od płci i etapu rozwoju. Badani oparte są na technice transkryptomiki przestrzennej na poziomie pojedynczych komórek, co pozwoli na poznanie szczegółowego wpływu badanej mutacji na szereg innych genów w gonadzie.
Okres realizacji: 2025 – 2029
Współpraca krajowa i zagraniczna
Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Centrum Nanobiomedyczne
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Uniwersytet Warszawski, Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych w Warszawie
Centrum Kształcenia Podyplomowego w Warszawie
Instytut Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu
Instytut Ginekologii i Położnictwa w Poznaniu
Med.-Polonia Spółka z o.o. w Poznaniu
Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN we Wrocławie
Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN w Warszawie
Jagiellońskie Centrum Terapii Eksperymentalnej, UJ w Krakowie
Pomorski Uniwersytet Medyczny, Zakład Histologii i Biologii Rozwoju w Szczecinie
Szpital Kliniczny Przemienienia Pańskiego Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu
Nagrody i wyróżnienia
Travel grant International Society of Andrology (ISA). 13th European Congress of Andrology (ECA) 2024. Sztokholm, 3-8.09.2024 r.
Travel grant International Society of Andrology (ISA)
The 2022 International Travel Award
za wystąpienie ustne: 'Causative Influence of Tcte1 Knockout on energetic chain transportation, apoptosis and spermatogenesis - implications for male infertility'
2021 Early Stage Investigator registration scholarship, American Society of Andrology, 46th Annual Conference
Stypendium konferencyjne
Nominacja do Polskiej Nagrody Inteligentnego Rozwoju 2020 w kategorii: Naukowiec przyszłości.
Nominacja do Polskiej Nagrody Inteligentnego Rozwoju 2020 w kategorii: Naukowiec przyszłości za realizację projektu pt. „Badanie metylacji DNA plemników niepłodnych mężczyzn ze zdiagnozowaną oligozoospermią”. Materiał na temat laureatki dostępny na stronie: https://rzeczo.pl/blog/2020/07/08/nieplodnosc-to-tez-epigenetyka/